Psychobiotyki – przyszłość leczenia depresji czy marketingowy mit?

admin-9iQUBier — Thu, 06 Mar 2025 07:57:25 +0000

Psychobiotyki – przyszłość leczenia depresji czy marketingowy mit?

Czy Twoje jelita mogą mieć wpływ na Twoje samopoczucie?

Od lat zajmuję się zdrowiem jelit i wiem, jak ogromny wpływ mikroflora ma na nasz organizm – nie tylko na trawienie, ale też na zdrowie psychiczne. Coraz więcej badań potwierdza, że psychobiotyki, czyli specjalne szczepy probiotyków, mogą wspierać leczenie depresji, regulować stres i poprawiać nastrój.

W tym artykule wyjaśniam:
Jak psychobiotyki wpływają na oś jelitowo-mózgową
Które szczepy mają udowodnione działanie w badaniach naukowych
Jakie produkty spożywcze i produkty warto wybierać

Bazuję na najnowszych wynikach badań, nie na marketingowych obietnicach! Kliknij i przekonaj się, jak jelita mogą wspierać Twój mózg

Czym są psychobiotyki i dlaczego są ważne w kontekście depresji?

Psychobiotyki to specyficzne szczepy bakterii probiotycznych, które mają wpływ na zdrowie psychiczne poprzez regulację mikroflory jelitowej.

Nie wszystkie bakterie probiotyczne wpływają na układ nerwowy. Psychobiotyki to wyselekcjonowane szczepy, które potrafią oddziaływać na neuroprzekaźniki poprzez fermentację krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, produkcję tryptofanu oraz regulację osi HPA.

Oś jelitowo-mózgowa – mechanizm działania

Jelita i mózg komunikują się na wiele sposobów, a mikrobiota jelitowa pełni w tym kluczową rolę. Psychobiotyki działają poprzez:

Produkcję neuroprzekaźników – bakterie jelitowe mogą syntetyzować serotoninę, dopaminę i GABA, które regulują nastrój i emocje.

Regulację stanu zapalnego – przewlekły stan zapalny jest powiązany z depresją, a odpowiednia mikroflora może go redukować.

Wpływ na stres – psychobiotyki mogą modulować oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), obniżając poziom kortyzolu.

Coraz więcej badań wskazuje na silny związek między zdrowiem psychicznym a czynnościowymi zaburzeniami pracy układu pokarmowego (FGIDs – functional gastrointestinal disorders), w tym wzdęciami i zespołem jelita drażliwego (IBS). Oś jelitowo-mózgowa odgrywa kluczową rolę w tej zależności – dysbioza mikrobioty jelitowej i przewlekłe stany zapalne mogą przyczyniać się do objawów depresji i lęku, a jednocześnie stres i zaburzenia nastroju mogą zaostrzać problemy trawienne (Kalman i Evans, 2024)

Jak stres i dysbioza jelitowa wpływają na zdrowie psychiczne?

Dysbioza mikrobioty jelitowej

Badania wykazują, że u osób z depresją często występują zmiany w składzie mikrobioty, które prowadzą do nadmiernej produkcji gazów i zwiększonej fermentacji w jelitach, co może powodować wzdęcia (Traversi et al., 2025).
Niektóre bakterie produkują lipopolisacharydy (LPS), które nasilają stan zapalny i mogą prowadzić do nasilenia objawów depresji.

Zaburzenia osi HPA i poziomu kortyzolu

Stres związany z depresją może zwiększać pobudzenie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co skutkuje podwyższonym poziomem kortyzolu.
Kortyzol wpływa na motorykę jelit, powodując zarówno spowolnienie trawienia, jak i zwiększone wzdęcia.

Aktywacja komórek glejowych jelitowych

U pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i IBS wykazano zwiększoną aktywność komórek glejowych jelitowych, które są częścią osi jelitowo-mózgowej (Li et al., 2024).
Ich nadaktywność przyczynia się do stanu zapalnego i współwystępowania zaburzeń nastroju, takich jak lęk i depresja.

Najważniejsze szczepy psychobiotyczne to:

Lactobacillus rhamnosus JB-1 – redukuje poziom kortyzolu i wspomaga regulację emocji.

Bifidobacterium longum R0175 – poprawia produkcję serotoniny i działa przeciwzapalnie.

Lactobacillus helveticus R0052 – może zmniejszać objawy lękowe i depresyjne.

Lactobacillus plantarum PS128 to jeden z najlepiej przebadanych psychobiotyków, wykazujący korzystny wpływ na zdrowie psychiczne i funkcje neurologiczne. Jest to szczep probiotyczny z rodzaju Lactobacillus plantarum, który szczególnie wyróżnia się wpływem na oś jelitowo-mózgową.

Jak działa Lactobacillus plantarum PS128?

Mechanizm działania tego szczepu obejmuje kilka kluczowych procesów:

Modulacja poziomu neuroprzekaźników

L. plantarum PS128 wpływa na zwiększenie poziomu dopaminy i serotoniny w mózgu, co ma znaczenie w regulacji nastroju i funkcji poznawczych.
Jest to szczególnie istotne w kontekście leczenia depresji, zaburzeń lękowych i ADHD (Lai et al., 2020).

Regulacja osi HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza)

Oś HPA jest głównym systemem regulującym reakcję organizmu na stres. L. plantarum PS128 może pomóc w obniżeniu poziomu kortyzolu, co zmniejsza objawy stresu i lęku.

Działanie przeciwzapalne i immunomodulujące

Chroniczny stan zapalny w organizmie i mózgu jest powiązany z zaburzeniami psychicznymi, w tym depresją i autyzmem.
L. plantarum PS128 wykazuje zdolność do redukcji cytokin prozapalnych, co może przyczyniać się do poprawy samopoczucia (Chen et al., 2021).

Wpływ na mikrobiotę jelitową

L. plantarum PS128 wspomaga wzrost korzystnych bakterii jelitowych, które wspierają zdrowie psychiczne poprzez produkcję metabolitów o działaniu neuroprotekcyjnym.

Naturalne źródła psychobiotyków

Nie tylko suplementy diety zawierają psychobiotyki – wiele produktów spożywczych naturalnie wspiera zdrowie mikrobioty i jej wpływ na mózg. Do takich produktów należą:

Kiszonki (np. kapusta kiszona, kimchi, ogórki kiszone) – zawierają naturalnie występujące szczepy probiotyczne.
Fermentowane produkty mleczne (np. kefir, jogurt naturalny, maślanka) – bogate w bakterie kwasu mlekowego.
Kombucha – napój fermentowany, który może wspierać florę jelitową.
Tempeh i miso – sfermentowane produkty sojowe dostarczające zdrowych bakterii.

Choć dieta bogata w fermentowane produkty wspiera zdrowie jelit, nie zawsze dostarcza wystarczającej ilości konkretnych szczepów o potwierdzonym działaniu psychobiotycznym. W badaniach klinicznych najczęściej stosuje się skoncentrowane formy psychobiotyków dostępne w suplementach.

Psychobiotyki a inne metody leczenia depresji

Chociaż psychobiotyki mogą wspierać zdrowie psychiczne, nie zastępują one tradycyjnych metod leczenia, takich jak farmakoterapia czy psychoterapia. Warto traktować je jako element uzupełniający, który:

Może poprawiać skuteczność leków przeciwdepresyjnych (Garzone et al., 2025).
Wspomaga terapię poznawczo-behawioralną poprzez redukcję stresu (Slykerman et al., 2025).
Może zmniejszać skutki uboczne leków psychotropowych poprzez ochronę mikrobioty jelitowej (Bottari et al., 2025).

Psychobiotyki to fascynujący i obiecujący obszar badań nad zdrowiem psychicznym. Choć nie zastąpią leków przeciwdepresyjnych ani psychoterapii, mogą stanowić wartościowe wsparcie w leczeniu depresji i regulacji nastroju. Warto jednak pamiętać, że ich skuteczność zależy od wielu czynników – zarówno diety, jak i indywidualnych predyspozycji organizmu.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wpływie mikrobioty na zdrowie psychiczne?

Dietetyk Kliniczny i ekspertka od jelit Aleksandra Mirowska

BIBLIOGRAFIA

Rauniyar, A. (2025) The Interaction Between Maternal Mental Health, Probiotics and Dietary Fibre. University of Auckland. Dostępne pod adresem: https://researchspace.auckland.ac.nz/bitstreams/67771c7f-e470-4e89-9e0a-a8c7b104a576/download (Dostęp: [06.03.2024]).
Garzone, S., Charitos, I.A., Mandorino, M. et al. (2025) ‘Modulate Our Second Brain and Its Metabolites to Change Our Mood? A Systematic Review on Efficacy, Mechanisms, and Future Directions of Psychobiotics’, International Journal of Molecular Sciences. Dostępne pod adresem: https://www.mdpi.com/1422-0067/26/5/1972 (Dostęp: [data]).
Slykerman, R.F., Davies, N., Vlckova, K. et al. (2025) ‘Precision Psychobiotics for Gut–Brain Axis Health: Advancing the Discovery Pipelines to Deliver Mechanistic Pathways and Proven Health Efficacy’, Microbial Biotechnology. Dostępne pod adresem: https://enviromicro-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1751-7915.70079(Dostęp: [06.03.2024]).
Bottari, D., Bottari, B. et al. (2025) ‘Gut Microbiome, Diet and Depression: Literature Review of Microbiological, Nutritional and Neuroscientific Aspects’, Current Nutrition Reports. Dostępne pod adresem: https://link.springer.com/article/10.1007/s13668-025-00619-2 (Dostęp: [06.03.2024]).
Kyei-Baffour, V.O., Vijaya, A.K., Burokas, A. et al. (2025) ‘Psychobiotics and the gut-brain axis: advances in metabolite quantification and their implications for mental health’, Critical Reviews in Food Science and Nutrition. Dostępne pod adresem: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10408398.2025.2459341 (Dostęp: [06.03.2024]).
Lai, W.T., Yu, J.Y., Tsai, Y.C. et al. (2019) ‘The effects of Lactobacillus plantarum PS128 in children with autism spectrum disorder’, Frontiers in Psychiatry. Dostępne pod adresem: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyt.2019.00686/full (Dostęp: [06.03.2024]).
Chen, C.C., Lin, S.Y., Wu, C.C. et al. (2021) ‘Anti-inflammatory and neuroprotective properties of Lactobacillus plantarum PS128’, Nutrients. Dostępne pod adresem: https://www.mdpi.com/2072-6643/13/4/1238 (Dostęp: [06.03.2024]).
Wang, C., Kao, M.S., Chen, W.L. et al. (2022) ‘Effects of Lactobacillus plantarum PS128 on stress, anxiety, and cognitive performance’, International Journal of Molecular Sciences. Dostępne pod adresem: https://www.mdpi.com/1422-0067/23/7/3452(Dostęp: [06.03.2024]).
Kalman, D. & Evans, C. (2024) ‘Addressing GI Health Through the Bidirectional Modulation of the Gut-Brain Axis With Herbal Extracts: A Narrative Review’, Cureus. Dostępne pod adresem: https://www.cureus.com/articles/258997-addressing-gi-health-through-the-bidirectional-modulation-of-the-gut-brain-axis-with-herbal-extracts-a-narrative-review.pdf (Dostęp: [06.03.2024]).
Traversi, G., Pola, R., Gaetani, E. et al. (2025) ‘Irritable Bowel Syndrome: A Hallmark of Psychological Distress in Women?’, Life. Dostępne pod adresem: https://www.mdpi.com/2075-1729/15/2/277(Dostęp: [06.03.2024]).
Li, Y., Wang, Y., Sun, Q. et al. (2024) ‘Inhibiting the activation of enteric glial cells alleviates intestinal inflammation and comorbid anxiety-and depressive-like behaviors in ulcerative colitis mice’, Neurochemistry International. Dostępne pod adresem: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0197018624001165 (Dostęp: [06.03.2024]).

Artykuł Psychobiotyki – przyszłość leczenia depresji czy marketingowy mit? pochodzi z serwisu Dietetyk Kliniczny Aleksandra Mirowska.